Trí tuệ nhân tạo là gì? 8 ứng dụng AI quen thuộc trong đời sống người Việt

Trí tuệ nhân tạo là gì?

Trí tuệ nhân tạo (tiếng Anh: Artificial Intelligence, viết tắt AI) là lĩnh vực nghiên cứu và chế tạo các hệ thống máy tính có thể làm những việc vốn cần trí thông minh của con người: nhìn và nhận ra vật thể, nghe hiểu lời nói, đọc hiểu văn bản, đưa ra dự đoán, lập kế hoạch.

Khác với phần mềm truyền thống – nơi lập trình viên viết sẵn từng quy tắc “nếu A thì làm B” – phần lớn AI hiện đại tự học quy luật từ dữ liệu. Thay vì dạy máy “con mèo có tai nhọn, có ria”, người ta cho máy xem hàng triệu bức ảnh có và không có mèo, máy tự tìm ra đặc điểm để phân biệt.

Học máy, học sâu và AI tạo sinh

Ba khái niệm hay gặp, hiểu đơn giản như sau:

• Học máy (Machine Learning): phương pháp để máy tự học từ dữ liệu. Ví dụ: hệ thống ngân hàng học từ lịch sử giao dịch để phát hiện giao dịch bất thường.
• Học sâu (Deep Learning): một nhánh của học máy dùng mạng nơ-ron nhiều lớp, mô phỏng thô cách não bộ kết nối. Học sâu giúp AI nhận diện giọng nói, hình ảnh tốt vượt bậc trong hơn mười năm qua.
• AI tạo sinh (Generative AI): AI có khả năng tạo ra nội dung mới – văn bản, hình ảnh, âm thanh, video. Các mô hình ngôn ngữ lớn biết trò chuyện, viết bài, tóm tắt tài liệu thuộc nhóm này. Phim BAGI Universe của Bagi cũng được dựng bằng công cụ AI tạo sinh.

Xa hơn nữa là AGI – trí tuệ nhân tạo tổng quát, loại AI có thể học và làm nhiều việc khác nhau như con người, hiện vẫn đang được nghiên cứu.

8 ứng dụng AI quen thuộc với người Việt

1. Camera điện thoại

Chế độ chụp đêm, xoá phông, nhận diện khuôn mặt để lấy nét và làm đẹp đều dùng AI. Điện thoại nhận ra bạn đang chụp món ăn, phong cảnh hay chân dung để chỉnh màu phù hợp.

2. Bàn phím và sửa chính tả

Bàn phím gợi ý chữ tiếp theo, tự thêm dấu tiếng Việt, sửa lỗi gõ – đó là mô hình ngôn ngữ thu nhỏ chạy ngay trên máy.

3. Bản đồ và gọi xe

Ứng dụng bản đồ dự đoán thời gian di chuyển dựa trên dữ liệu giao thông. Ứng dụng gọi xe dùng AI để ghép chuyến, tính quãng đường, ước lượng thời gian đón.

4. Dịch thuật

Từ dịch một câu trên ứng dụng tới tai nghe dịch AI và máy phiên dịch cầm tay, dịch máy đã đủ tốt để hỏi đường, gọi món, trao đổi công việc cơ bản.

5. Trợ lý giọng nói

Ra lệnh bằng giọng nói để gọi điện, đặt báo thức, hỏi thời tiết. Thế hệ mới trò chuyện tự nhiên hơn và hiểu tiếng Việt tốt hơn trước nhiều. Đây là nền tảng của loa thông minh AI.

6. Gợi ý nội dung và mua sắm

Video bạn thấy trên mạng xã hội, sản phẩm gợi ý trên sàn thương mại điện tử đều do AI chọn dựa trên thói quen xem và mua của bạn.

7. Thiết bị đeo theo dõi sức khoẻ

Đồng hồ, vòng tay thông minh dùng AI để nhận ra bạn đang đi bộ hay chạy, đang ngủ sâu hay ngủ nông. Đọc thêm: AI trong thiết bị đeo.

8. Chăm sóc khách hàng

Nhiều doanh nghiệp dùng trợ lý tự động trả lời tin nhắn ngoài giờ, tra cứu đơn hàng, hướng dẫn bảo hành. Bagi cũng thử nghiệm AI trong vận hành nội bộ như nhắc việc, tra cứu số liệu cho đội ngũ.

Dùng AI an toàn: 5 lưu ý quan trọng

1. Cảnh giác giọng nói và video giả: kẻ gian có thể giả giọng, giả mặt người thân bằng AI để gọi điện vay tiền. Khi có yêu cầu chuyển tiền gấp, hãy gọi lại bằng số quen thuộc hoặc hỏi một câu chỉ người thật mới biết.
2. Kiểm chứng thông tin: AI có thể trả lời sai một cách rất tự tin. Với sức khoẻ, pháp luật, tài chính, hãy hỏi người có chuyên môn.
3. Không đưa thông tin nhạy cảm: tránh dán số căn cước, mật khẩu, mã OTP vào công cụ AI.
4. Quản lý quyền micro, camera: chỉ cấp quyền cho ứng dụng thực sự cần; ưu tiên thiết bị có nút tắt micro, nắp che camera.
5. Dạy trẻ dùng AI có hướng dẫn: AI là công cụ học tập tốt nếu cha mẹ đồng hành và đặt giới hạn thời gian.

AI sẽ đi vào thiết bị nhiều hơn

Xu hướng rõ ràng của vài năm tới là AI không chỉ nằm trên màn hình điện thoại hay máy tính, mà đi vào mọi thiết bị nhỏ: tai nghe, loa, đồng hồ, đồ gia dụng, robot. Chip AI ngày càng tiết kiệm điện cho phép xử lý ngay trên thiết bị, nhanh hơn và riêng tư hơn. Đó cũng là hướng Bagi đang theo đuổi với dòng sản phẩm AI của Bagi.

Câu hỏi thường gặp